Denk je aan zelfdoding?
Heb je nu hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding?

Lees hier het verhaal van:

Mozaiek0318

‘We doen een oproep aan kerken: investeer in suïcidepreventie”

Gerda te Roller – van den Broek en Duncan de Back van Mozaiek0318 zagen een toename van het aantal gesprekken over suïcidaliteit in hun kerk en zorgden ervoor dat een deel van de vrijwilligers getraind en toegerust werden. “Als kerk zeggen we dat iedereen welkom is, gewoon zoals je bent. Ook, of misschien wel juist, met je suïcidale gedachten”.

Gerda te Roller – van den Broek is werkzaam bij de Veenendaalse gemeente Mozaiek0318 als Pastor Care & Serve. Samen met Duncan de Back, Care Helper bij Mozaiek0318, spreekt zij over de ontwikkelingen op het gebied van suïcidepreventie in hun kerk.

 

Hoe helpen jullie om suïcide te voorkomen?

Gerda: “Binnen Mozaiek0318 merkten we dat het aantal gesprekken dat we voerden binnen onze gemeente waarin suïcidaliteit of suïcidale gedachten ter sprake kwam, toenam. In eerste instantie werden we daar wat verlegen van: natuurlijk willen we graag helpen, maar hoe doen we dat op een zorgvuldige manier? Ik besprak die vraag ook met Duncan en toen hebben we de link gelegd met 113 Zelfmoordpreventie.”

 

Duncan: “Klopt. Aan het prille begin van 113, heb ik zelf een jaar bij de telefoonlijn en als chatoperator gewerkt. In dat jaar heb ik een heleboel meegemaakt en veel gesprekken over dit thema gevoerd. De professionals aan de lijn hebben een heel team achter zich die hen begeleid en hen helpt om op een goede manier met de gesprekken om te gaan. Dat wilden we onze vrijwilligers ook bieden. Kennis om het gesprek hierover op een zorgvuldige manier te voeren en hen een plek bieden om te kunnen ventileren.”

 

Hoe zijn jullie met die vraag aan de slag gegaan?

Duncan: “We hebben met een deel van onze vrijwillige helpers een training gevolgd. Dat was heel goed en leerzaam, maar ook best confronterend. Het thema komt dan erg dichtbij. Tegelijkertijd zorgde het ook voor waardevolle en goede gesprekken onderling. In de kerk kom je hierover soms scherpe meningen tegen en deel je die zomaar, dan gooi je al snel voor de ander de deur dicht om te durven delen wat er in hem of haar omgaat.”

 

Gerda: “Natuurlijk wil je mensen helpen. Dat is echt een no-brainer, wat ons betreft. Als kerk zeggen we dat iedereen welkom is, gewoon zoals je bent. Ook, of misschien wel juist, met je suïcidale gedachten. Tegelijkertijd zijn we geen professionals, we bieden pastorale hulp. De training zorgde voor minder verlegenheid rond het thema. De kennis is helpend, het is niet nodig om er omslachtig omheen te praten. Het is juist goed om te durven te benoemen waar het om gaat. En: contact, contact, contact. Dat is echt het allerbelangrijkst en dat sluit heel goed aan bij wie we als kerk willen zijn. De ontmoeting is belangrijk, niet ons standpunt. De vragen komen voor de conclusie en de ander willen begrijpen, komt voor begrepen worden.”

 

Wat doet het met jullie om met dit thema bezig te zijn?

Duncan: “Het voelt nu als een groot contrast met wat ik deed bij 113. Simpel gezegd, hing ik daar de telefoon op en ging ik over tot de orde van de dag. Of door naar het volgende gesprek. Als een gesprek met iemand me extra geraakt had, zorgde ik zelf dat ik ruimte nam om het te ventileren door er zelf over te praten. Je creëert wat meer afstand. Nu kan ik de deur een stuk minder makkelijk dicht doen, omdat we gesprekken face to face voeren. Met de ander tegenover je, komt het een stuk meer binnen.”

 

Gerda: “Voor mij overheerst de dankbaarheid dat we dit oppakken en de stilte, het taboe erover durven te doorbreken als kerk. In kerkelijk Nederland hangt er als het ware een zware deken over suïcidaliteit en zelfdoding. Iedereen vindt er iets van en trekt z’n eigen conclusies. Dat maakt een gesprek hierover moeilijk, zeker als je hiermee worstelt. In het volgen van Jezus geloof ik dat dat anders kan, anders moet, hoe ingewikkeld of moeilijk de dingen soms ook zijn. Als wij als christenen impact willen maken in de samenleving, dan betekent dat dat iedereen welkom moet kunnen zijn als zichzelf. Inclusief suïcidaliteit. Het breekt mijn hart, dat realiseer ik me steeds meer, ook nu weer dat ik dit zo zeg. Want wat is verdrietig dat mensen niet met hun verhaal durven te komen, omdat ze bang zijn voor het onbegrip of dat een ander al een oordeel klaar heeft staan.”

 

Als je kijkt naar wat er in jullie kerk gebeurt, wat wil je andere kerken dan meegeven?

Gerda: “Ik doe graag een liefdevolle oproep aan alle kerken, wees ervan bewust dat dit ook in jullie kerk speelt: neem contact op met 113 en zorg dat de betrokken vrijwilligers in je kerk getraind worden. Dat ze weten hoe ze dit gesprek op een zorgvuldige manier aan kunnen gaan. Of zoek contact met ons, zodat we onze ervaringen kunnen delen. Laat mensen met hun verhaal komen, durf de vragen te stellen. Het gebeurt nog veel te vaak dat de omgeving, ook in het netwerk van de kerk, na een suïcide zegt: we wisten van niks, het leek goed te gaan. We spreken regelmatig mensen bij wie het écht niet goed gaat, die ontzettend diep zitten, waar het eigen netwerk nog van niets weet”.

 

Duncan: “Jij zei het laatst mooi Gerda: je hoeft niet de oplossing te zijn of te bieden. Je bent niet de redder, maar je kunt wel verwijzen naar onze Redder (Jezus of God, red.). Dat haalt ook de druk weg die mensen al snel ervaren. Luister naar de ander, dat is genoeg.”

 

Welke hoopvolle boodschap wil je meegeven aan iemand die nu kampt met suïcidale gedachten?

Duncan: “Zorg dat je verhaal in het licht komt en blijf er niet mee lopen. Je kunt niet alleen van de buitenwereld verwachten dat ze het zien. Zorg dat je gezien wordt, neem iemand in vertrouwen. Mensen willen graag naar je luisteren.”

 

Gerda: “Je hoeft het niet langer alleen te doen. Het kan in je hoofd heel groot worden. Mensen denken dat ze er alleen voor staan, het niet meer waard zijn of geen toegevoegde waarde meer hebben. Dat is echt een leugen. We proberen te laten zien dat er hoop is, dat er meer is. Dat geldt ook voor jou, zoek hulp het is beschikbaar, mensen geven om je.”

 

Over de Wereld Suïcide Preventie Week

Van 4-10 september 2023 is het Wereld Suïcide Preventie Week. In deze week vragen we extra aandacht voor suïcidepreventie. Dat doen we niet zomaar: in 2022 maakten 1.916 mensen een einde aan hun leven, dat zijn gemiddeld 5 suïcides per dag. Elke zelfdoding raakt ongeveer 135 mensen. Reken maar uit: dat zijn bijna 250.000 mensen, meer dan het aantal inwoners van de stad Eindhoven. Suïcide raakt ons allemaal. Help mee om het aantal suïcides omlaag te krijgen en kijk op www.samenmindersuicide.nl.

wereld suïcide preventie week

4 - 10 september

Vergroten van veiligheid op sociale media

U kunt bijdragen door meer awareness te creëren over de voor- en nadelen van sociale media.

Integraal werken aan welbevinden in het onderwijs

Kinderen en jongeren ontwikkelen zich het best als het goed met ze gaat. Als ze lekker in hun vel zitten, zichzelf kunnen zijn en gezond en veilig opgroeien in een kansrijke omgeving. Vanuit het onderwijs werken aan welbevinden doe je samen met leerlingen, ouders, professionals in en rond het onderwijs en beleidsmakers. En met een schoolbrede inzet: op alle lagen in en om de school en met verschillende acties en interventies die op elkaar aansluiten.

Meer weten?

Bekijk dan de website van Welbevinden op School, het landelijke kennis- en ondersteuningsprogramma van Pharos en het Trimbos-instituut. Welbevinden op School is er voor professionals in onderwijs, GGD en beleid. De kennis en tools helpen je snel op weg om vanuit een duurzame, gezamenlijke visie te werken aan welbevinden. Welbevinden op School is kennispartner van Gezonde School.

Als vereniging aanbieden van hulp

Stichting Praat Erover plaatst gecertificeerde psychische hulpverleners die begaan zijn met jongvolwassenen op studentenverenigingen (gezelligheids- culturele-  en sportverenigingen). Op deze manier krijgen studenten toegang tot toegankelijke gratis psychische hulpverlening zonder wachtrij.

Beter samenwerken

Met Rondom Jong van Trimbosinstituut, NCJ en GGD GHOR Nederland versterk je depressiepreventie op scholen en de ketensamenwerking in je regio rond jongeren. Materialen zijn gratis verkrijgbaar.

Inzetten van universele preventielessen door peers

Kent u jongvolwassenen die nabestaanden zijn van zelfdoding?

Dan kunt u hen wijzen naar www.stilgeweest.nl of www.toenwashetstil.nl. Deze websites bieden informatie en verhalen van jongeren en volwassenen die lotgenoten zijn. Ze behandelen rouw na zelfdoding, zodat nabestaanden zich minder alleen voelen. Uiteindelijk heeft dit een (bewezen) preventieve werking op verdere zelfdodingen.

Inzetten van selectieve preventieprogramma's

Ook kunt u als school bijdragen door een van onderstaande programma’s te implementeren. Sommige programma’s zijn eenvoudiger te implementeren dan anderen. Zo vraagt STORM meer tijd, maar u kunt wel alvast starten met een aantal onderdelen van het programma.

  • STORM is een wetenschappelijk onderbouwde, preventieve aanpak die tot doel heeft een depressie of suïcide bij jongeren vóór te zijn 
  • Geestkracht is gericht op het ondersteunen van jongeren met een psychische kwetsbaarheid
  • MAZL van NCJ richt zich op de jongeren die frequent verzuimen op het MBO

Hulp inkopen en beschikbaar stellen

Als (grote) werkgeversorganisatie kunt u afspraken maken met instanties die laagdrempelige toegang tot psychologen geven. Wanneer een jongvolwassen medewerker mentale problemen ervaart, kan deze laagdrempelige zorg mogelijk voldoende zijn of de wachtlijstperiode tot de reguliere zorg overbruggen. Het kan gaan om specifieke trainingen, zoals examentraining, of individuele begeleiding.

Aansluiten bij de communicatiemiddelen van de doelgroep

Als zorginstelling kunt u bijdragen door aan te sluiten bij de communicatiemiddelen van de doelgroep. Maak bijvoorbeeld gebruik van:

Inzetten van overbrugging van wachttijd

Als iemand met suïcidale gedachten aanklopt voor hulpverlening is er vaak een wachttijd voor de behandeling kan beginnen. Maar het risico van wachten en niets doen is groot.  Als gemeente kunt u helpen de wachttijd te overbruggen door een contract sluiten met de Eigen Kracht Centrale en dit bekend te maken bij zorgprofessionals. De Eigen Kracht Centrale helpt mensen in moeilijke situaties om de eigen regie te pakken door met hun netwerk een plan te maken.

Jongvolwassenen kunnen ook gewezen worden op de WachtVerzachter. Dat is een organisatie die zich inzet voor mensen die in afwachting zijn van psychische hulp. Tot nu toe in Dronten, Utrecht en Lelystad (17+ jaar) en in Kampen en Eindhoven (18- jaar). Zij worden direct gekoppeld aan een ervaringsdeskundige die hun situatie (h)erkent. Jongvolwassenen kunnen meteen aan de slag in een veilige omgeving waarin niets hoeft en alles mag. Daarnaast worden er diverse activiteiten georganiseerd gericht op ontmoeting, ontspanning en verdieping. 

Inzetten van de leidraad: suïcidepreventie jongeren, een netwerkbrede werkwijze in het gehele zorgdomein

Als zorgorganisatie kunt u bijdragen door de ‘leidraad suïcidepreventie jongeren, een netwerkbrede werkwijze’ te implementeren (zowel geldig voor 18- als 18+). U kunt onder andere:

  • Alle professionals een suïcidepreventie training laten volgen en voldoende tijd geven voor reflectie
  • Samen met alle cliënten die kampen met suïcidaliteit een GEZAMENLIJK signaleringsplan en veiligheidsplan maken
  • Naasten actief betrekken
  • In domeinoverstijgende netwerken samenwerken
  • Bij alle cliënten suïcidaliteit inventariseren

Behandeling richten op zowel de suïcidaliteit als de onderliggende problematiek.

Bij de leidraad zijn handreikingen verschenen over:

Bieden van handvatten aan onderwijsinstellingen voor beleid rond suïcidepreventie

Als onderwijsinstelling kunt u bijdragen door te zorgen dat er een suïcidepreventie- en postventieprotocol is. Bekijk de materialen die specifiek zijn ontwikkeld om onderwijsinstellingen hierin te ondersteunen.

Doen van verder onderzoek gericht op het identificeren van de risicogroepen

U kunt bijdragen door zich bewust te zijn van de risicofactoren en extra alert te zijn bij de jongeren en jongvolwassenen die binnen de risicogroep vallen. Welke onderzoeken zijn relevant?

Inzetten van Gatekeepertraining in de organisatie*

U kunt bijdragen door zoveel mogelijk mensen in uw organisatie die contact hebben met jongvolwassenen op te leiden als gatekeeper. Bekijk het trainingsaanbod voor gatekeepers van 113 Zelfmoordpreventie.

Verwijzen naar website voor jonge nabestaanden van zelfdoding

U kunt bijdragen door het gesprek aan te blijven gaan met jongvolwassenen die iemand hebben verloren aan zelfdoding. U kunt ze onder andere verwijzen naar de website Stilgeweest, gericht op jonge nabestaanden van zelfdoding

Versterken en verspreiden van hoopgevende verhalen via (sociale) media

Houd Moed is een online platform voor iedereen die te maken heeft (gehad) met zelfdoding. Het platform publiceert hoopvolle verhalen van mensen die ooit kampte met suïcidaliteit. U kunt bijdragen door Houd Moed te verspreiden onder jongvolwassenen.

Vergroten van vindbaarheid laagdrempelige (online) organisaties

U kunt bijdragen door laagdrempelige organisaties bekend te maken bij jongvolwassen en initiatieven in de regio op te zetten of te ondersteunen.

  • Brainwiki en jongerenhulp online geven een overzicht van laagdrempelige online organisaties, gericht op diverse problemen
  • De inloopalliantie is een samenwerkingsverband van diverse organisaties die een landelijke dekking willen organiseren met laagdrempelige inloopmogelijkheden waar jongeren hun mentale gezondheid kunnen versterken
  • Laagdrempelige contactpunten kunnen ook gericht zijn op alle jongvolwassenen, zoals bijvoorbeeld Campus Uden, of specifiek op jongvolwassenen met suïcidaliteit, zoals bijvoorbeeld Letztalk.Online.
  • Wilt u weten welke initiatieven er in uw gemeente zijn? Neem dan contact op met het wijkteam in uw gemeente

Meedoen aan publiekscampagnes gericht op het doorbreken van het taboe om te praten over zelfdoding

U kunt bijdragen door deze campagnes te verspreiden, bekend te maken of aan te sluiten:

Inzetten van e-learning en online training in gesprek met jongeren/jongvolwassenen*

In de gratis online VraagMaar-training leren deelnemers hoe ze het gesprek met een jongere kunnen voeren over gedachten aan zelfdoding en daarmee mogelijk iemand kunnen helpen. U kunt bijdragen door de training te volgen en te verspreiden. Bijvoorbeeld door ouders van jongvolwassenen en anderen die in contact komen met jongvolwassenen te vragen de training te volgen. 

Voor onderwijsprofessionals, sociaal werkers, etc. die werken met jongeren tussen ongeveer 11 en 18 jaar en ook aandacht willen besteden aan seksuele en genderdiversiteit, is er de e-learning Weet jij hoe het ècht gaat met de jongeren in jouw dagelijkse werk? Uit onderzoek blijkt dat namelijk LHBTI-jongeren veel vaker kampen met depressie dan hun heteroseksuele en cisgender leeftijdsgenoten. 

Vergroten van veiligheid op sociale media

U kunt bijdragen door meer awareness te creëren over de voor- en nadelen van sociale media.

Inzetten van universele preventie'lessen'

U kunt bijdragen door als school, gemeente of (sport)organisatie algemene preventie’lessen’ te geven aan jongeren. Enkele organisaties die dit aanbieden zijn:

  • TestJeLeefstijl.nl is een instrument van de MBO-Raad, dat mbo-studenten helpt om goed voor zichzelf te zorgen. Als onderwijsinstelling kun je online testen inzetten, waarna je er een vervolg aan kunt geven via de Gezonde School aanpak. 
  • Het lespakket Je Brein de Baas is een lespakket voor jongeren van 11 t/m 19 jaar in het voortgezet onderwijs. En gaat over Stress onder controle, Makkelijker Leren en Gelukkig in de groep.
  • YETS zet basketbal in om kwetsbare jongeren van 12 t/m 18 jaar te begeleiden naar een positieve rol in hun gemeenschap. Via drie pijlers: sport, onderwijs en sociale integratie. Om maatschappelijke uitval te voorkomen.
  • De leesinterventie Lief, Liever, Liefst bestaat uit een kant-en-klaar lespakket voor tweede- en derdeklassers van het voortgezet onderwijs. Het pakket zet leerlingen aan het denken over seksuele- en genderdiversiteit, past binnen het vak Nederlands en voldoet aan de kerndoelen ervan.
  • Braive@School geeft universele lessen op scholen over mentale gezondheid. Ook delen zij lessen op instagram
  • Onbesproken heeft diverse podcasts over mentale gezondheid
  • De online grip op je dip cursus biedt handvatten om uit een dip te komen
  • Een programma over sociale media vanuit Kikid
  • Het Trimbosinstituut biedt een overzicht van beschikbare interventies en de effectiviteit. Dit overzicht komt wel uit 2016, waardoor deze niet geheel volledig is. Zie bladzijde 10 en 11
  • Op de site van Gezonde School kunt u interventies selecteren over welbevinden voor jongeren op diverse schooltypes.
  • Het programma ‘Bovenkamer van museum van de geest’ leert jongeren inzicht te krijgen in hun gedachtenpatronen en gevoelens middels digitale games.
  • Het Rots en Water programma richt zich op leerlingen van 9 tot en met 18 jaar op diverse schooltypes. De methode gaat om het bevorderen van een positieve ontwikkeling van sociale en emotionele competenties. Het doel is dat leerlingen zichzelf leren kennen en leren omgaan met de ander op een positieve manier.
  • Strijkplank poëzie nodigt jonge mannen uit om te praten over hun gevoelens. Ze doen dat via voorstellingen en hebben een boek geschreven.
  • De taboedoorbrekende voorstelling ‘Hee, ben je oké?’ voor 16+ gaat over depressie. Aansluitend praat de artiest met jongeren na over hun mentale gezondheid. Samen met een lokale welzijnsorganisatie.

 

Tip: Beantwoord deze vragen als je een interventie kiest:

  • Past de interventie bij ons en onze populatie jongeren/jongvolwassenen?
  • Is de interventie die we inzetten weloverwogen en onderdeel van een integrale aanpak? (zie ook kopje ‘Integraal werken aan welbevinden in het onderwijs’)
  • Bereiken we de juiste jongeren/jongvolwassenen met deze interventie?
  • Is de interventie toegankelijk voor alle jongeren/jongvolwassenen, ook in het geval van een taalbarrière of als er sprake is (geweest) van ingrijpende levensgebeurtenissen?
  • Zijn onze medewerkers bereid om met deze interventie te werken?

    

Meedoen aan publiekscampagnes gericht op algemene mentale thema's, zoals eenzaamheid, geldzorgen, prestatiedruk

U kunt bijdragen door campagnes gericht op jongvolwassenen te verspreiden, bekend te maken of aan te sluiten. Enkele campagnes zijn:

Download het workshopmateriaal

Download het workshopmateriaal

Download het workshopmateriaal

wie ben jij?