Denk je aan zelfdoding?
Heb je nu hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding?

Lees hier het verhaal van:

Maaike Ammerlaan

‘Mensen schrikken vaak niet van de gedachten die je hebt, maar van de mogelijke gevolgen’

Maaike Ammerlaan schrijft online over haar ervaringen als GZ-psycholoog. Haar verhaal over de verschillende kanten van een suïcidepoging ging viraal en bereikte een grote groep mensen. Haar overtuiging? ‘De wereld tussen ziek en gezond zijn is niet zo zwart-wit als we soms denken’

Hoe help jij om suïcide te voorkomen?

“Sinds ik in 2021 mijn vervolgopleiding tot klinisch psycholoog/psychotherapeut startte, schrijf ik stukjes op LinkedIn over de wereld van de psychiatrie. Die wereld is voor veel mensen een ver-van-hun-bed-show, terwijl het voor mij juist heel dichtbij komt. Ook in mijn privéleven merk ik dat de grens tussen gezond en ziek zijn veel grijzer is dan de maatschappij soms doet denken. Daar wilde ik iets mee. Schrijven geeft mij de mogelijkheid       om op een andere manier iemands blik te verbreden, iets voor een ander te betekenen.”

 

Eén van de stukken die je schreef, ging heel snel viraal. Hoe was dat voor jou?

“Ik schreef het stuk naar aanleiding van een gesprek dat ik had in mijn behandelkamer met een patiënt die zich frustreerde over andermans reactie op treinvertraging omdat er een persoon op het spoor liep. De mensen in de trein reageerden erg hard en kil, terwijl degene die tegenover mij zat erg somber en wanhopig was. Ik herken de frustratie als je in de trein zit en zag nu tegelijkertijd de andere kant van die reactie: dat raakte me. Ik schreef dan ook over mijn eigen ervaring met treinvertraging vanwege een aanrijding met een persoon en het bericht kreeg vleugels. Fijn, want het liet heel duidelijk zien dat een dergelijke situatie conflicterende gevoelens oproept. Ik wil laten zien dat al die gevoelens mogen bestaan.” 

 

Vertraging. De machinist roept om dat er vertraging is door een aanrijding met een persoon. De trein zit vol, want het is spits. Ik hoor gezucht. Mensen duiken morrend in hun telefoon en stappen gedwee uit om op een overvol perron te wachten op informatie over een omleiding. Verbaasd kijk ik om me heen. Er is een aanrijding met een persoon... Ik moet eigenlijk straks op het werk zijn, heb haast en voel evenzo dat het niet uitkomt om te laat te komen.

 

Wat waren de reacties onder het bericht?

“Veel mensen herkenden zich in de tegengestelde gevoelens. Ik vond het mooi dat die mix herkenbaar was. Juist in die tegenstrijdigheid zitten de grijswaardes en het gesprek. Een gesprek geeft mijns inziens ruimte voor de mens achter de wanhoop en de suïcidaliteit. En tegelijkertijd mogen de mensen in de trein zich voelen zoals ze zich voelen, met alle kwetsbaarheid en frustratie die daarbij hoort.”

 

Hoe komt suïcidaliteit terug in je werk?

“Voor mij is suïcidaliteit onderdeel van ons mensen. Een gesprek over de dood kan ook een gesprek zijn met heel veel ruimte om samen te zoeken. Ik merk dat mensen vaak een stevige mening hebben over suïcidaliteit. Maar als we ruimte maken voor de mens, echte ruimte, dan horen deze gedachten daarbij. Toen ik met dit werk begon, dacht ik dat ik er verantwoordelijk voor was om de suïcidale gedachten te laten verdwijnen. Inmiddels weet ik: ik mag deze gedachten ook moeilijk en zoeken vinden. Ik geef bijvoorbeeld aan dat ik het moeilijk vind en vraag de ander er woorden aan te geven en het uit te leggen. De ander mag best horen dat ik ervan schrik. Ik hoef het antwoord nog niet te hebben, het gaat juist om het samen zoeken.”

 

Wat zou je een ander adviseren die het gesprek ook aan wil gaan?

“Er zit verschil tussen mijzelf als mens en mijzelf als professional. Tegelijkertijd kan ik die niet goed uit elkaar trekken. Dus als ik in mijn eigen omgeving merk dat iemand gedachten heeft over de dood, kan het soms zijn dat ik een soort lijstje af ga in mijn hoofd.                          Wat zijn de klachten, welke hulp is er nodig, wie moeten we inschakelen, etcetera. Ik denk            vooral: dat het belangrijkste is om samen te zoeken. Weet je niet meer goed wat te doen, lukt het gesprek niet of maak je je te veel zorgen? Dat is het moment om een professional in te schakelen.”

 

Wat blijft jou het meeste bij?

“Ik denk de worsteling met wanhoop en hoop. Wat ik zo treffend vind is de worsteling tussen hoop willen hebben, maar je wanhopig voelen omdat je niet weet hoe je daar kan komen. Of juist de wanhoop omdat je zelf geen andere opties meer ziet en graag zou willen dat die er wel zijn. Die worsteling blijft me bij.”

 

Want laten we niet vergeten, die persoon. Die is een zoon of dochter, een zus of broer, een partner, een vriend of vriendin, een goede buur, een collega. Dus heb je vertraging? Wees even stil, nederig en dankbaar. Dankbaar dat je last hebt van vertraging en niet van de wanhoop die je bracht voor de trein. Want dat had ook een van ons kunnen zijn.

 

Welke hoopvolle boodschap wil je meegeven aan mensen die zich nu eenzaam en radeloos voelen?

“Dat je je wanhopig kunt voelen, misschien wel anders zou willen, maar niet weet hoe. Die worsteling is niet gek. Wanneer je het moeilijk vindt om erover in gesprek te gaan, dan kun je op zoek gaan naar een (andere) manier die bij jou past. Mensen schrikken vaak niet van de gedachten die je hebt, maar van de mogelijke gevolgen. Omdat ze je niet willen missen. Die schrik kan voelen als afkeuring, maar je mag er juist je waarde in vinden. Dat de ander schrikt, betekent dat hij of zij je liefheeft, je graag nog hier heeft.”

 

Wil je het volledige bericht van Maaike  lezen of haar verhalen volgen? Kijk dan hier: https://www.linkedin.com/posts/maaike-ammerlaan-52bba967_vertraging-stilstaan-praaterover-activity-7072295166757220352-W-Sj/?utm_source=share&utm_medium=member_desktop

 

Over de Wereld Suïcide Preventie Week

Van 4-10 september 2023 is het Wereld Suïcide Preventie Week. In deze week vragen we extra aandacht voor suïcidepreventie. Dat doen we niet zomaar: in 2022 maakten 1.916 mensen een einde aan hun leven, dat zijn gemiddeld 5 suïcides per dag. Elke zelfdoding raakt ongeveer 135 mensen. Reken maar uit: dat zijn bijna 250.000 mensen, meer dan het aantal inwoners van de stad Eindhoven. Suïcide raakt ons allemaal. Help mee om het aantal suïcides omlaag te krijgen en kijk op www.samenmindersuicide.nl.

wereld suïcide preventie week

4 - 10 september

Vergroten van veiligheid op sociale media

U kunt bijdragen door meer awareness te creëren over de voor- en nadelen van sociale media.

Integraal werken aan welbevinden in het onderwijs

Kinderen en jongeren ontwikkelen zich het best als het goed met ze gaat. Als ze lekker in hun vel zitten, zichzelf kunnen zijn en gezond en veilig opgroeien in een kansrijke omgeving. Vanuit het onderwijs werken aan welbevinden doe je samen met leerlingen, ouders, professionals in en rond het onderwijs en beleidsmakers. En met een schoolbrede inzet: op alle lagen in en om de school en met verschillende acties en interventies die op elkaar aansluiten.

Meer weten?

Bekijk dan de website van Welbevinden op School, het landelijke kennis- en ondersteuningsprogramma van Pharos en het Trimbos-instituut. Welbevinden op School is er voor professionals in onderwijs, GGD en beleid. De kennis en tools helpen je snel op weg om vanuit een duurzame, gezamenlijke visie te werken aan welbevinden. Welbevinden op School is kennispartner van Gezonde School.

Als vereniging aanbieden van hulp

Stichting Praat Erover plaatst gecertificeerde psychische hulpverleners die begaan zijn met jongvolwassenen op studentenverenigingen (gezelligheids- culturele-  en sportverenigingen). Op deze manier krijgen studenten toegang tot toegankelijke gratis psychische hulpverlening zonder wachtrij.

Beter samenwerken

Met Rondom Jong van Trimbosinstituut, NCJ en GGD GHOR Nederland versterk je depressiepreventie op scholen en de ketensamenwerking in je regio rond jongeren. Materialen zijn gratis verkrijgbaar.

Inzetten van universele preventielessen door peers

Kent u jongvolwassenen die nabestaanden zijn van zelfdoding?

Dan kunt u hen wijzen naar www.stilgeweest.nl of www.toenwashetstil.nl. Deze websites bieden informatie en verhalen van jongeren en volwassenen die lotgenoten zijn. Ze behandelen rouw na zelfdoding, zodat nabestaanden zich minder alleen voelen. Uiteindelijk heeft dit een (bewezen) preventieve werking op verdere zelfdodingen.

Inzetten van selectieve preventieprogramma's

Ook kunt u als school bijdragen door een van onderstaande programma’s te implementeren. Sommige programma’s zijn eenvoudiger te implementeren dan anderen. Zo vraagt STORM meer tijd, maar u kunt wel alvast starten met een aantal onderdelen van het programma.

  • STORM is een wetenschappelijk onderbouwde, preventieve aanpak die tot doel heeft een depressie of suïcide bij jongeren vóór te zijn 
  • Geestkracht is gericht op het ondersteunen van jongeren met een psychische kwetsbaarheid
  • MAZL van NCJ richt zich op de jongeren die frequent verzuimen op het MBO

Hulp inkopen en beschikbaar stellen

Als (grote) werkgeversorganisatie kunt u afspraken maken met instanties die laagdrempelige toegang tot psychologen geven. Wanneer een jongvolwassen medewerker mentale problemen ervaart, kan deze laagdrempelige zorg mogelijk voldoende zijn of de wachtlijstperiode tot de reguliere zorg overbruggen. Het kan gaan om specifieke trainingen, zoals examentraining, of individuele begeleiding.

Aansluiten bij de communicatiemiddelen van de doelgroep

Als zorginstelling kunt u bijdragen door aan te sluiten bij de communicatiemiddelen van de doelgroep. Maak bijvoorbeeld gebruik van:

Inzetten van overbrugging van wachttijd

Als iemand met suïcidale gedachten aanklopt voor hulpverlening is er vaak een wachttijd voor de behandeling kan beginnen. Maar het risico van wachten en niets doen is groot.  Als gemeente kunt u helpen de wachttijd te overbruggen door een contract sluiten met de Eigen Kracht Centrale en dit bekend te maken bij zorgprofessionals. De Eigen Kracht Centrale helpt mensen in moeilijke situaties om de eigen regie te pakken door met hun netwerk een plan te maken.

Jongvolwassenen kunnen ook gewezen worden op de WachtVerzachter. Dat is een organisatie die zich inzet voor mensen die in afwachting zijn van psychische hulp. Tot nu toe in Dronten, Utrecht en Lelystad (17+ jaar) en in Kampen en Eindhoven (18- jaar). Zij worden direct gekoppeld aan een ervaringsdeskundige die hun situatie (h)erkent. Jongvolwassenen kunnen meteen aan de slag in een veilige omgeving waarin niets hoeft en alles mag. Daarnaast worden er diverse activiteiten georganiseerd gericht op ontmoeting, ontspanning en verdieping. 

Inzetten van de leidraad: suïcidepreventie jongeren, een netwerkbrede werkwijze in het gehele zorgdomein

Als zorgorganisatie kunt u bijdragen door de ‘leidraad suïcidepreventie jongeren, een netwerkbrede werkwijze’ te implementeren (zowel geldig voor 18- als 18+). U kunt onder andere:

  • Alle professionals een suïcidepreventie training laten volgen en voldoende tijd geven voor reflectie
  • Samen met alle cliënten die kampen met suïcidaliteit een GEZAMENLIJK signaleringsplan en veiligheidsplan maken
  • Naasten actief betrekken
  • In domeinoverstijgende netwerken samenwerken
  • Bij alle cliënten suïcidaliteit inventariseren

Behandeling richten op zowel de suïcidaliteit als de onderliggende problematiek.

Bij de leidraad zijn handreikingen verschenen over:

Bieden van handvatten aan onderwijsinstellingen voor beleid rond suïcidepreventie

Als onderwijsinstelling kunt u bijdragen door te zorgen dat er een suïcidepreventie- en postventieprotocol is. Bekijk de materialen die specifiek zijn ontwikkeld om onderwijsinstellingen hierin te ondersteunen.

Doen van verder onderzoek gericht op het identificeren van de risicogroepen

U kunt bijdragen door zich bewust te zijn van de risicofactoren en extra alert te zijn bij de jongeren en jongvolwassenen die binnen de risicogroep vallen. Welke onderzoeken zijn relevant?

Inzetten van Gatekeepertraining in de organisatie*

U kunt bijdragen door zoveel mogelijk mensen in uw organisatie die contact hebben met jongvolwassenen op te leiden als gatekeeper. Bekijk het trainingsaanbod voor gatekeepers van 113 Zelfmoordpreventie.

Verwijzen naar website voor jonge nabestaanden van zelfdoding

U kunt bijdragen door het gesprek aan te blijven gaan met jongvolwassenen die iemand hebben verloren aan zelfdoding. U kunt ze onder andere verwijzen naar de website Stilgeweest, gericht op jonge nabestaanden van zelfdoding

Versterken en verspreiden van hoopgevende verhalen via (sociale) media

Houd Moed is een online platform voor iedereen die te maken heeft (gehad) met zelfdoding. Het platform publiceert hoopvolle verhalen van mensen die ooit kampte met suïcidaliteit. U kunt bijdragen door Houd Moed te verspreiden onder jongvolwassenen.

Vergroten van vindbaarheid laagdrempelige (online) organisaties

U kunt bijdragen door laagdrempelige organisaties bekend te maken bij jongvolwassen en initiatieven in de regio op te zetten of te ondersteunen.

  • Brainwiki en jongerenhulp online geven een overzicht van laagdrempelige online organisaties, gericht op diverse problemen
  • De inloopalliantie is een samenwerkingsverband van diverse organisaties die een landelijke dekking willen organiseren met laagdrempelige inloopmogelijkheden waar jongeren hun mentale gezondheid kunnen versterken
  • Laagdrempelige contactpunten kunnen ook gericht zijn op alle jongvolwassenen, zoals bijvoorbeeld Campus Uden, of specifiek op jongvolwassenen met suïcidaliteit, zoals bijvoorbeeld Letztalk.Online.
  • Wilt u weten welke initiatieven er in uw gemeente zijn? Neem dan contact op met het wijkteam in uw gemeente

Meedoen aan publiekscampagnes gericht op het doorbreken van het taboe om te praten over zelfdoding

U kunt bijdragen door deze campagnes te verspreiden, bekend te maken of aan te sluiten:

Inzetten van e-learning en online training in gesprek met jongeren/jongvolwassenen*

In de gratis online VraagMaar-training leren deelnemers hoe ze het gesprek met een jongere kunnen voeren over gedachten aan zelfdoding en daarmee mogelijk iemand kunnen helpen. U kunt bijdragen door de training te volgen en te verspreiden. Bijvoorbeeld door ouders van jongvolwassenen en anderen die in contact komen met jongvolwassenen te vragen de training te volgen. 

Voor onderwijsprofessionals, sociaal werkers, etc. die werken met jongeren tussen ongeveer 11 en 18 jaar en ook aandacht willen besteden aan seksuele en genderdiversiteit, is er de e-learning Weet jij hoe het ècht gaat met de jongeren in jouw dagelijkse werk? Uit onderzoek blijkt dat namelijk LHBTI-jongeren veel vaker kampen met depressie dan hun heteroseksuele en cisgender leeftijdsgenoten. 

Vergroten van veiligheid op sociale media

U kunt bijdragen door meer awareness te creëren over de voor- en nadelen van sociale media.

Inzetten van universele preventie'lessen'

U kunt bijdragen door als school, gemeente of (sport)organisatie algemene preventie’lessen’ te geven aan jongeren. Enkele organisaties die dit aanbieden zijn:

  • TestJeLeefstijl.nl is een instrument van de MBO-Raad, dat mbo-studenten helpt om goed voor zichzelf te zorgen. Als onderwijsinstelling kun je online testen inzetten, waarna je er een vervolg aan kunt geven via de Gezonde School aanpak. 
  • Het lespakket Je Brein de Baas is een lespakket voor jongeren van 11 t/m 19 jaar in het voortgezet onderwijs. En gaat over Stress onder controle, Makkelijker Leren en Gelukkig in de groep.
  • YETS zet basketbal in om kwetsbare jongeren van 12 t/m 18 jaar te begeleiden naar een positieve rol in hun gemeenschap. Via drie pijlers: sport, onderwijs en sociale integratie. Om maatschappelijke uitval te voorkomen.
  • De leesinterventie Lief, Liever, Liefst bestaat uit een kant-en-klaar lespakket voor tweede- en derdeklassers van het voortgezet onderwijs. Het pakket zet leerlingen aan het denken over seksuele- en genderdiversiteit, past binnen het vak Nederlands en voldoet aan de kerndoelen ervan.
  • Braive@School geeft universele lessen op scholen over mentale gezondheid. Ook delen zij lessen op instagram
  • Onbesproken heeft diverse podcasts over mentale gezondheid
  • De online grip op je dip cursus biedt handvatten om uit een dip te komen
  • Een programma over sociale media vanuit Kikid
  • Het Trimbosinstituut biedt een overzicht van beschikbare interventies en de effectiviteit. Dit overzicht komt wel uit 2016, waardoor deze niet geheel volledig is. Zie bladzijde 10 en 11
  • Op de site van Gezonde School kunt u interventies selecteren over welbevinden voor jongeren op diverse schooltypes.
  • Het programma ‘Bovenkamer van museum van de geest’ leert jongeren inzicht te krijgen in hun gedachtenpatronen en gevoelens middels digitale games.
  • Het Rots en Water programma richt zich op leerlingen van 9 tot en met 18 jaar op diverse schooltypes. De methode gaat om het bevorderen van een positieve ontwikkeling van sociale en emotionele competenties. Het doel is dat leerlingen zichzelf leren kennen en leren omgaan met de ander op een positieve manier.
  • Strijkplank poëzie nodigt jonge mannen uit om te praten over hun gevoelens. Ze doen dat via voorstellingen en hebben een boek geschreven.
  • De taboedoorbrekende voorstelling ‘Hee, ben je oké?’ voor 16+ gaat over depressie. Aansluitend praat de artiest met jongeren na over hun mentale gezondheid. Samen met een lokale welzijnsorganisatie.

 

Tip: Beantwoord deze vragen als je een interventie kiest:

  • Past de interventie bij ons en onze populatie jongeren/jongvolwassenen?
  • Is de interventie die we inzetten weloverwogen en onderdeel van een integrale aanpak? (zie ook kopje ‘Integraal werken aan welbevinden in het onderwijs’)
  • Bereiken we de juiste jongeren/jongvolwassenen met deze interventie?
  • Is de interventie toegankelijk voor alle jongeren/jongvolwassenen, ook in het geval van een taalbarrière of als er sprake is (geweest) van ingrijpende levensgebeurtenissen?
  • Zijn onze medewerkers bereid om met deze interventie te werken?

    

Meedoen aan publiekscampagnes gericht op algemene mentale thema's, zoals eenzaamheid, geldzorgen, prestatiedruk

U kunt bijdragen door campagnes gericht op jongvolwassenen te verspreiden, bekend te maken of aan te sluiten. Enkele campagnes zijn:

Download het workshopmateriaal

Download het workshopmateriaal

Download het workshopmateriaal

wie ben jij?