Denk je aan zelfdoding?
Heb je nu hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding?

Lees hier het verhaal van:

Jessica Burger

‘Juist wij hebben veel te maken met mensen in een risicovolle situatie voor suïcide’

Jessica Burger was meteen om toen ze de oproep voor een train-de-traineropleiding suïcidepreventie tegenkwam op LinkedIn. Ze ziet van dichtbij dat mensen met schulden een risicogroep vormen voor suïcide. “De financiële stress is zo hoog dat soms suïcidale gedachten ontstaan.”

Hoe help jij om suïcide te voorkomen?

“Ik leer medewerkers van onze organisatie hoe ze het gesprek over zelfdoding het beste kunnen voeren als ze ermee te maken krijgen. Ze kunnen zich inschrijven voor de training suïcidepreventie. Maar ook partners met wie we samenwerken nodig ik regelmatig uit om mee te doen. Ik zie het als een mooi gebaar om hen gratis de training te laten volgen. Het is goed voor de samenwerkingsrelatie. En hoe meer mensen dit gesprek durven en kunnen voeren, hoe beter.”

 

Dat klinkt heel volhardend. Waar komt die sterke drijfveer vandaan?

“In mijn eigen omgeving heb ik te maken gehad met zelfdoding en met geliefden die worstelden met suïcidale gedachten. De machteloosheid die je dan voelt is enorm. Ik weet ook dat het niet altijd lukt om als naaste te helpen. Iemand wil zijn familie en vrienden geen verdriet doen en zegt juist niets tegen de mensen die het dichtst bij staan. Daarom hoop ik dat er dan iemand anders is. Op school, op het werk of in onze spreekkamer, met wie zij wel het gesprek aan durven gaan. Ik vind het belangrijk dat overheidsorganisaties zoals wij goed getraind zijn om dit gesprek te kunnen voeren. Juist wij hebben veel te maken met mensen in een risicovolle situatie voor suïcide.”

 

Hoe ben je in de schuldhulpverlening beland?

“Het begon aan de andere kant van de tafel. Ik had een bedrijf dat failliet ging en daardoor belandde ik zelf in de schulden. Stap voor stap kwam ik daar uit. Toen er een baan in de schuldhulpverlening op mijn pad kwam, greep ik die kans met beide handen aan. Want als het over schulden gaat, doet dat iets met mij. Zolang je in de financiële problemen zit, kun je niet verder met je leven. Met mijn werk in de schuldhulpverlening kan ik iets doen om mensen weer een nieuwe toekomst te geven.”

 

Je weet dus hoe het voelt om in diepe schulden te zitten?

“Ja, maar ik weet ook dat het voor niemand hetzelfde is. De ene mens reageert heel anders dan de ander in dezelfde situatie. Wel denk ik dat ik dichterbij sta dan iemand die zelf nooit heeft meegemaakt hoe het is om schulden te hebben.”

 

Heb je toen zelf last gehad van suïcidale gedachten?

“Nee, die gedachte is nooit in mij opgekomen. Ook al heb ik zwarte sneeuw gezien.”

 

Wat heeft jou geholpen om je leven weer op de rit te krijgen?

“Ik voelde mij gelukkig weerbaar genoeg volop aan het werk te gaan. Ook mijn geloof heeft veel voor mij betekend. Daarom werk ik naast mijn baan ook als vrijwilliger bij de Hooplijn. Mensen kunnen bellen als ze willen praten over hun problemen of als ze zich eenzaam voelen. We oordelen niet en tonen empathie. We willen mensen het gevoel geven dat ze geliefd zijn en gezien worden.”

 

Wat is volgens jou nodig om het gesprek over suïcide te kunnen voeren?

“Het belangrijkste is dat mensen binnen organisaties leren hoe je het gesprek over suïcidevoert. Dat zie ik ook als onderdeel van goed werkgeverschap. Ik merk bij onze mensen dat zevaak bang zijn om het over zelfdoding te hebben. Doordat we het binnen onze organisatiebespreekbaar maken en kaders bieden, hoop ik dat ze het gesprek wel durven aangaan.”

 

Waar denk je dat mensen bang voor zijn?

“Dat ze de verkeerde dingen zeggen en iemand juist op ideeën brengen. Ik hoor dat vaak terug tijdens de trainingen die ik geef. Als je het gesprek niet vaak hebt gevoerd, voelt het veiliger om even een ander weggetje in te slaan. Daarom zit de kracht van deze training ook in de herhaling. Regelmatig het gesprek over zelfdoding blijven trainen is heel belangrijk.”

 

Waar maak jij je zorgen om?

“We zien steeds meer jongeren met schulden en ik hoor ook dat zij steeds meer psychische klachten ervaren. Ik vind het een gevaarlijke combinatie. Hoe kunnen we jongeren beter bereiken en aan ons binden? En hoe sluiten onze taal en communicatiemiddelen beter aan bijde doelgroep? Dat zijn vragen die ons bezighouden.”

 

Waar ben je dankbaar voor?

“Voor mijn werk aan de Hooplijn. Het werkt ontzettend helend om op die manier een ander te kunnen helpen. Ik ben ook dankbaar als ik na een training zie dat mensen binnen onze organisatie met meer zelfvertrouwen het gesprek over suïcide durven voeren.”

 

Welke hoopvolle boodschap wil je meegeven aan mensen die zich nu eenzaam en radeloos voelen?

“Ik vind het een lastige vraag. Hij raakt me, omdat ik in mijn persoonlijke situatie te maken had met suïcidaliteit. Soms wist ik gewoon niet meer wat ik moest zeggen. Het maakt je machteloos en verdrietig. Toch blijf ik geloven dat er een ‘lifeline’ is. De situatie waar je nu in zit kan veranderen. Alleen zie je dat nu even niet, maar het kan wel.”

 

Over de Wereld Suïcide Preventie Week

Van 4-10 september 2023 is het Wereld Suïcide Preventie Week. In deze week vragen we extra aandacht voor suïcidepreventie. Dat doen we niet zomaar: in 2022 maakten 1.916 mensen een einde aan hun leven, dat zijn gemiddeld 5 suïcides per dag. Elke zelfdoding raakt ongeveer 135 mensen. Reken maar uit: dat zijn bijna 250.000 mensen, meer dan het aantal inwoners van de stad Eindhoven. Suïcide raakt ons allemaal. Help mee om het aantal suïcides omlaag te krijgen en kijk op www.samenmindersuicide.nl.

wereld suïcide preventie week

4 - 10 september

Inzetten van universele preventielessen door peers

Kent u jongvolwassenen die nabestaanden zijn van zelfdoding?

Dan kunt u hen wijzen naar www.stilgeweest.nl of www.toenwashetstil.nl. Deze websites bieden informatie en verhalen van jongeren en volwassenen die lotgenoten zijn. Ze behandelen rouw na zelfdoding, zodat nabestaanden zich minder alleen voelen. Uiteindelijk heeft dit een (bewezen) preventieve werking op verdere zelfdodingen.

Inzetten van selectieve preventieprogramma's

Ook kunt u als school bijdragen door een van onderstaande programma’s te implementeren. Sommige programma’s zijn eenvoudiger te implementeren dan anderen. Zo vraagt STORM meer tijd, maar u kunt wel alvast starten met een aantal onderdelen van het programma.

  • STORM is een wetenschappelijk onderbouwde, preventieve aanpak die tot doel heeft een depressie of suïcide bij jongeren vóór te zijn 
  • Geestkracht is gericht op het ondersteunen van jongeren met een psychische kwetsbaarheid
  • MAZL van NCJ richt zich op de jongeren die frequent verzuimen op het MBO

Hulp inkopen en beschikbaar stellen

Als (grote) werkgeversorganisatie kunt u afspraken maken met instanties die laagdrempelige toegang tot psychologen geven. Wanneer een jongvolwassen medewerker mentale problemen ervaart, kan deze laagdrempelige zorg mogelijk voldoende zijn of de wachtlijstperiode tot de reguliere zorg overbruggen. Het kan gaan om specifieke trainingen, zoals examentraining, of individuele begeleiding.

Aansluiten bij de communicatiemiddelen van de doelgroep

Als zorginstelling kunt u bijdragen door aan te sluiten bij de communicatiemiddelen van de doelgroep. Maak bijvoorbeeld gebruik van:

Inzetten van overbrugging van wachttijd

Als iemand met suïcidale gedachten aanklopt voor hulpverlening is er vaak een wachttijd voor de behandeling kan beginnen. Maar het risico van wachten en niets doen is groot.  Als gemeente kunt u helpen de wachttijd te overbruggen door een contract sluiten met de Eigen Kracht Centrale en dit bekend te maken bij zorgprofessionals. De Eigen Kracht Centrale helpt mensen in moeilijke situaties om de eigen regie te pakken door met hun netwerk een plan te maken.

Jongvolwassenen kunnen ook gewezen worden op de WachtVerzachter. Dat is een organisatie die zich inzet voor mensen die in afwachting zijn van psychische hulp. Tot nu toe in Dronten, Utrecht en Lelystad (17+ jaar) en in Kampen en Eindhoven (18- jaar). Zij worden direct gekoppeld aan een ervaringsdeskundige die hun situatie (h)erkent. Jongvolwassenen kunnen meteen aan de slag in een veilige omgeving waarin niets hoeft en alles mag. Daarnaast worden er diverse activiteiten georganiseerd gericht op ontmoeting, ontspanning en verdieping. 

Inzetten van de leidraad: suïcidepreventie jongeren, een netwerkbrede werkwijze in het gehele zorgdomein

Als zorgorganisatie kunt u bijdragen door de ‘leidraad suïcidepreventie jongeren, een netwerkbrede werkwijze’ te implementeren (zowel geldig voor 18- als 18+). U kunt onder andere:

  • Alle professionals een suïcidepreventie training laten volgen en voldoende tijd geven voor reflectie
  • Samen met alle cliënten die kampen met suïcidaliteit een GEZAMENLIJK signaleringsplan en veiligheidsplan maken
  • Naasten actief betrekken
  • In domeinoverstijgende netwerken samenwerken
  • Bij alle cliënten suïcidaliteit inventariseren

Behandeling richten op zowel de suïcidaliteit als de onderliggende problematiek.

Bij de leidraad zijn handreikingen verschenen over:

Bieden van handvatten aan onderwijsinstellingen voor beleid rond suïcidepreventie

Als onderwijsinstelling kunt u bijdragen door te zorgen dat er een suïcidepreventie- en postventieprotocol is. Bekijk de materialen die specifiek zijn ontwikkeld om onderwijsinstellingen hierin te ondersteunen.

Doen van verder onderzoek gericht op het identificeren van de risicogroepen

U kunt bijdragen door zich bewust te zijn van de risicofactoren en extra alert te zijn bij de jongeren en jongvolwassenen die binnen de risicogroep vallen. Welke onderzoeken zijn relevant?

Inzetten van Gatekeepertraining in de organisatie*

U kunt bijdragen door zoveel mogelijk mensen in uw organisatie die contact hebben met jongvolwassenen op te leiden als gatekeeper. Bekijk het trainingsaanbod voor gatekeepers van 113 Zelfmoordpreventie.

Verwijzen naar website voor jonge nabestaanden van zelfdoding

U kunt bijdragen door het gesprek aan te blijven gaan met jongvolwassenen die iemand hebben verloren aan zelfdoding. U kunt ze onder andere verwijzen naar de website Stilgeweest, gericht op jonge nabestaanden van zelfdoding

Versterken en verspreiden van hoopgevende verhalen via (sociale) media

Houd Moed is een online platform voor iedereen die te maken heeft (gehad) met zelfdoding. Het platform publiceert hoopvolle verhalen van mensen die ooit kampte met suïcidaliteit. U kunt bijdragen door Houd Moed te verspreiden onder jongvolwassenen.

Vergroten van vindbaarheid laagdrempelige (online) organisaties

U kunt bijdragen door laagdrempelige organisaties bekend te maken bij jongvolwassen en initiatieven in de regio op te zetten of te ondersteunen.

  • Brainwiki en jongerenhulp online geven een overzicht van laagdrempelige online organisaties, gericht op diverse problemen
  • De inloopalliantie is een samenwerkingsverband van diverse organisaties die een landelijke dekking willen organiseren met laagdrempelige inloopmogelijkheden waar jongeren hun mentale gezondheid kunnen versterken
  • Laagdrempelige contactpunten kunnen ook gericht zijn op alle jongvolwassenen, zoals bijvoorbeeld Campus Uden, of specifiek op jongvolwassenen met suïcidaliteit, zoals bijvoorbeeld Letztalk.Online.
  • Wilt u weten welke initiatieven er in uw gemeente zijn? Neem dan contact op met het wijkteam in uw gemeente

Meedoen aan publiekscampagnes gericht op het doorbreken van het taboe om te praten over zelfdoding

U kunt bijdragen door deze campagnes te verspreiden, bekend te maken of aan te sluiten:

Inzetten van e-learning en online training in gesprek met jongeren/jongvolwassenen*

In de gratis online VraagMaar-training leren deelnemers hoe ze het gesprek met een jongere kunnen voeren over gedachten aan zelfdoding en daarmee mogelijk iemand kunnen helpen. U kunt bijdragen door de training te volgen en te verspreiden. Bijvoorbeeld door ouders van jongvolwassenen en anderen die in contact komen met jongvolwassenen te vragen de training te volgen. 

Voor onderwijsprofessionals, sociaal werkers, etc. die werken met jongeren tussen ongeveer 11 en 18 jaar en ook aandacht willen besteden aan seksuele en genderdiversiteit, is er de e-learning Weet jij hoe het ècht gaat met de jongeren in jouw dagelijkse werk? Uit onderzoek blijkt dat namelijk LHBTI-jongeren veel vaker kampen met depressie dan hun heteroseksuele en cisgender leeftijdsgenoten. 

Vergroten van veiligheid op sociale media

U kunt bijdragen door meer awareness te creëren over de voor- en nadelen van sociale media.

Inzetten van universele preventielessen

U kunt bijdragen door als school, gemeente of (sport)organisatie algemene preventielessen te geven aan jongeren. Enkele organisaties die dit aanbieden zijn:

  • TestJeLeefstijl.nl is een instrument van de MBO-Raad, dat mbo-studenten helpt om goed voor zichzelf te zorgen. Als onderwijsinstelling kun je online testen inzetten, waarna je er een vervolg aan kunt geven via de Gezonde School aanpak. 
  • Het lespakket Je Brein de Baas is een lespakket voor jongeren van 11 t/m 19 jaar in het voortgezet onderwijs. En gaat over Stress onder controle, Makkelijker Leren en Gelukkig in de groep.
  • YETS zet basketbal in om kwetsbare jongeren van 12 t/m 18 jaar te begeleiden naar een positieve rol in hun gemeenschap. Via drie pijlers: sport, onderwijs en sociale integratie. Om maatschappelijke uitval te voorkomen.
  • De leesinterventie Lief, Liever, Liefst bestaat uit een kant-en-klaar lespakket voor tweede- en derdeklassers van het voortgezet onderwijs. Het pakket zet leerlingen aan het denken over seksuele- en genderdiversiteit, past binnen het vak Nederlands en voldoet aan de kerndoelen ervan.
  • Braive@School geeft universele lessen op scholen over mentale gezondheid. Ook delen zij lessen op instagram
  • Onbesproken heeft diverse podcasts over mentale gezondheid
  • De online grip op je dip cursus biedt handvatten om uit een dip te komen
  • Een programma over sociale media vanuit Kikid
  • Het Trimbosinstituut biedt een overzicht van beschikbare interventies en de effectiviteit. Dit overzicht komt wel uit 2016, waardoor deze niet geheel volledig is. Zie bladzijde 10 en 11
  • Op de site van Gezonde School kunt u interventies selecteren over welbevinden voor jongeren op diverse schooltypes.
  • Het programma ‘Bovenkamer van museum van de geest’ leert jongeren inzicht te krijgen in hun gedachtenpatronen en gevoelens middels digitale games.
  • Het Rots en Water programma richt zich op leerlingen van 9 tot en met 18 jaar op diverse schooltypes. De methode gaat om het bevorderen van een positieve ontwikkeling van sociale en emotionele competenties. Het doel is dat leerlingen zichzelf leren kennen en leren omgaan met de ander op een positieve manier.
  • Strijkplank poëzie nodigt jonge mannen uit om te praten over hun gevoelens. Ze doen dat via voorstellingen en hebben een boek geschreven.
  • De taboedoorbrekende voorstelling ‘Hee, ben je oké?’ voor 16+ gaat over depressie. Aansluitend praat de artiest met jongeren na over hun mentale gezondheid. Samen met een lokale welzijnsorganisatie.    

Meedoen aan publiekscampagnes gericht op algemene mentale thema's, zoals eenzaamheid, geldzorgen, prestatiedruk

U kunt bijdragen door campagnes gericht op jongvolwassenen te verspreiden, bekend te maken of aan te sluiten. Enkele campagnes zijn:

Download het workshopmateriaal

Download het workshopmateriaal

Download het workshopmateriaal

wie ben jij?